Deze blog gaat over de recente geschiedenis van de vlaflip (1963). Zoals de trouwe lezer weet schrijf ik veel blogs over Nederlandse streekgerechten en probeer ook het culinaire chauvinisme een beetje aan te wakkeren door nostalgische gerechten figuurlijk op tafel te zetten in mijn serie de Nederlandse keuken. De opkomst van de vlaflip is een feit en ik hoop dat dit simpele toetje ook gaat uitgroeien naar een gerecht waar duidelijk het Nederlandse aspect van vla naar voren komt en door kleurgebruik ook koningsdag en het oranjegevoel kan worden gebruikt, zoals bij de tompouce.

Wat is vla?

Daar hebben we in Nederland regels voor en die zijn beschreven in de Nederlandse Warenwet. Je mag een vloeistof pas vla noemen wanneer het voor minstens 50% uit koemelk bestaat met een melkvetpercentage van 2,6% (volle melk is 3,5% en halfvolle 1,8%) en zetmeel moet een kenmerkend bestanddeel zijn. Vroeger, toen alles veel lekkerder was, werd vanillevla gemaakt van een mengsel van gekookte melk, eieren, vanille en suiker. Tegenwoordig is het een mix van melk met zetmeel, suiker, geurstoffen, kleurstoffen en smaakstoffen. Vla is typisch Nederlands en vind je nauwelijks in het buitenland.

Wat is een flip?

In de 50ger jaren van de 20^ste eeuw kwam er een nieuw leenwoord vanuit America en Engeland Nederland binnen waaien (1961, Van Dale), en werd gebruikt voor een soort advocaat of een gerecht met verschillende ingrediënten.

Wat is een vlaflip?

De vlaflip is een nagerecht dat in zijn oorsprong bestaat uit een laagje limonadesiroop (of aardbeienjam) met daar bovenop een laagje vanillevla met daar bovenop een even grote laag yoghurt, gepresenteerd in een hoog (limonade)glas.

Wie bedenkt zoiets?

De jongens uit de reclame wereld hebben altijd associaties paraat met nieuwe hippe woorden en daarom kon het gebeuren dat tijdens een roep maar wat er in je opkomt sessie in 1963 van het reclamebedrijf Prad voor het Nederlands Zuivelbureau het woord Vla-Flip op tafel kwam. De reclamemaker Paul Mertz krijgt de eer. Nou denkt een werknemer van Campina, de heer Reuvers, daar anders over. Volgens hem heeft zijn vrouw de vla-flip bedacht en er ook de naam bij verzonnen. Mevrouw Reuvers-Ulijn uit Oss krijgt on-line de eer. De vla-flip veroverde Nederland en had als doel om de verkoop van zuivelproducten bij de melkman (die kwam toen nog gewoon bij jou door de straat) te bevorderen. Naast vla en yoghurt werd er ook limonade siroop verkocht en natuurlijk denk je dan meteen aan het bedrijf De Betuwe (nu Hero) die met zijn mascotte Flipje uit Tiel de beroemde jam en siroop leverde. Er bestaat zelfs een verzilverde vlaflip- of jamlepel gedecoreerd met het bekende figuurtje Flipje uit Tiel.  De eerste reclame in de krant komt uit het Het parool van 21-05-1963 en de leukste uit Lekker Doen!, het blad van Dirk van 2 april 2001

Vlaflip is geen merknaam

Dat wil zeggen dat iedereen deze naam mag gebruiken. En net als acohol vrij bier werd het product eerst belachelijk gemaakt om daarna weer terug te komen.

Het beroemde cabaretduo Neerlands Hoop in Bange Dagen (Bram Vermeulen en Freek de Jonge) waren er in 1970 als eerste bij met het liedje Er zit een toupetje in de vlaflip.

In 2003 maakt de ijsfabrikant Hertog de vlaflip ongewild weer populairder d.m.v. van een tv reclame waarin de mevrouw van de kantine naar toiletdame wordt gedemoveerd nadat ze het Hertog ijs toetje heeft vervangen door een vlaflip.

In 2005 blijkt dat Mona, het bedrijf dat het kant-en-klaar-toetje heeft uitgevonden, de markt een stuk beter aanvoeld door hun vlaflip aan te prijzen met de woorden: Vlaflip, ouderwets genieten van dit overbekende, typisch Hollandse toetje.

De retro foodtrend is natuurlijk al een tijdje aan de gang, de vlaflip staat bijvoorbeeld in Cafe Kompleet en The pantry te Amsterdam op het toetjes menu samen met de Appeltaart van Oma en Hemelse modder. Deze restaurants hebben de nostalgische foodtrend omarmt en er een eigen concept van gemaakt, klassieke gerechten met moderne smaken!