Deze blog gaat over, een in Amerika, zeer belangrijk onderwerp. Wie heeft de hamburger in de VS geïntroduceerd. Wij Europeanen hebben meestal wat context nodig over de geografie en de geschiedenis van Texas voordat we een statement als het onderstaande op waarde kunnen schatten.

De Texaanse historicus Frank X. Tolbert schrijft de uitvinding van de hamburger toe aan Fletcher Davis uit Athens, Texas. Men denkt dat Davis hamburgers verkocht in zijn café aan 115 Tyler Street in Athens eind jaren 1880, voordat hij ze introduceerde op de Wereldtentoonstelling van St. Louis in 1904.

Eerst even een korte zin over de geschiedenis van Texas. De staat Texas verklaarde zich in 1836 onafhankelijk van Mexico en was bijna tien jaar de onafhankelijke Republiek Texas. Texas werd in  1845 de 28ste staat van de Verenigde Staten. De jaartallen zijn belangrijk omdat het een idee geeft of iets in Mexico, Republiek Texas of in de VS gebeurde.

Waar ligt Athens in Texas?

Nu de geografie; vlak ten zuidoosten van de stad Dallas, Texas loopt een weg (Interstate 45) en die gaat als een rechte lijn door de stadjes Corsicana, Athens en Tyler waarvan Athens de hoofdstad is van Henderson County, een begroetingsbordje waarop staat dat ze de ‘The best people in Texas’ hebben heet bezoekers welkom. De namen zijn grappig want Corsicana komt natuurlijk van het Franse eiland Corsica. Het is zo door de stichter José Antonio Navarro in 1848 genoemd omdat het de geboorteplaats van zijn vader was. In 1894 werd er per ongeluk olie ontdekt in Corsicana omdat er naar water gezocht werd! Ook de Texaan Clyde Barrow (1909-1934), van het beruchte duo Bonnie en Clyde, werd hier geboren en verrichtte er zijn eerste overvallen.

Als lekker ruikende rozen het tegenovergestelde is van de geur van olie dan zit je goed in Tyler dat bekend staat als de Rose Capital of America, een bijnaam verdient met een lange geschiedenis van rozenteelt, -productie en -verwerking.

Athens, Texas heeft een meer culinaire ambitie en noemt zich de Black-Eyed Pea Capital of the World. De zwarte-oogbonen zijn verantwoordelijk voor de Texas-kaviaar, ook wel Cowboy-kaviaar genoemd, dat is een bonensalade bestaande uit zwarte-oogbonen die licht ingelegd zijn in een vinaigrette-dressing en daarom veel op het menu staat in deze stad. Athens werd opgericht in 1856 en is vernoemd naar Athene, de hoofdstad van Griekenland. Maar goed de Hamburger komt hier dus ook vandaan! Althans dat zeggen ze.

De Hamburger in de Oude Wereld

Europeanen leren dat anders omdat de Engelse kookboeken schrijfster Hannah Glasse (1708-1770) in 1747 haar beroemde kookboek The Art of Cookery Made Plain and Easy schreef dat een eeuw lang een bestseller bleef met uitgaves in de VS vanaf 1805. De Engelse editie uit 1758 bevat de eerste vermelding van Hamburgse worstjes, gehakt rundvlees met smaakmakers op toast geserveerd. De naam komt natuurlijk van de Duitse stad Hamburg. De The Oxford English Dictionary uit 1802 beschrijft de Hamburg Steak als volgt: a hard slab of salted, minced [ground] beef, often slightly smoked, mixed with onions and breadcrumbs.

De Hamburger in Athens, Texas

Het prettige van Texas en de VS is dat de (culinaire) geschiedenis relatief jong is en zeer goed gedocumenteerd en gedigitaliseerd. Je vindt dus veel informatie uit bronnen zoals documenten van transacties, huwelijken, begraafplaatsen en foto’s. Amerikanen zijn ook gek op plakkaten met gedenkwaardige (culinaire) momenten erop geschreven. Zoals het ontstaan van de Martini in San Francisco maar ook de hamburger in Athens, Texas.

Wie was Fletcher (Short) Davis?

Onze hamburger held Fletcher Davis (1864–1941) is geboren in Winchester, Illinois. Om aan te geven hoe moeilijk reizen in 1885 was, is dit verhaaltje van hoe hij van Webster Groves, Missouri, zijn woonplaats toendertijd, naar Athens verhuisde om als pottendraaier bij Miller Pottery te gaan werken illustratief. Davis ging met de trein richting Athens en stapte ergens tussen Dallas en Tyler uit en liep de laatste 80 kilometer te voet naar Athens. Daar werd hij al gauw verliefd op de zus van de vrouw van Pearl Miller en die heette Ricella Allison waarmee hij in 1886 in Athens trouwde. Samen kregen ze de bijnamen “Uncle Fletch” en “Aunt Ciddy” binnen de familie. Fletcher had een talent voor het bereiden van eten en was chef-kok bij de picknicks van zijn werkgever maar met de zaken liep het minder dus opende hij, rond 1888, samen met zijn vrouw een lunchbalie op het gerechtsplein van Athens, waar hij de hamburger verkocht. Davis’ sandwich werd geserveerd tussen twee gewone boterhammen in plaats van een rond broodje (bun), en bevatte rundergehakt, mosterd gemengd met mayonaise, een grote plak Bermuda-ui en plakjes augurk.

Wereldtentoonstelling van St. Louis in 1904

Nu komen we meteen bij het zwakste punt binnen het verhaal over deze hamburger. Op deze wereldtentoonstelling zou Uncle Davis samen met zijn vrouw Aunt Ciddy een stand hebben gehad waar ze als eerste de hamburger hebben verkocht. Een journalist van de New York Tribune schrijft over deze tentoonstelling en noemt de verkoop van hamburgers, een naam die door de verkoper zelf is verzonnen zonder verdere informatie! Nou is er natuurlijk een lijst van standhouders en daar staat Davis niet tussen. Maar wel de firma W.S. Ceramics Co. in het Palace of Mines and Metallurgy en die had toegangskaartjes voor “a pottery turner” (pottendraaier). Kortom het verhaal gaat dat Davis en zijn vrouw zo naar binnen zijn gegaan en ‘buiten’ de Hamburgers zijn gaan verkopen.

Volgens de mondelinge overleveringen hebben Ricella Allison en haar man, samen twee weken op de World’s Fair gebivakkeerd waar ze volgens zeggen “bijna elke dag hamburgers aten” met hun logees, waaronder het tienjarige jongetje Kindree Miller. Dat was spannend want ze sliepen tegenover een expositie met Geronimo en andere Native Indianen die in grote groepen op deze wereldtentoonstelling aanwezig waren.

Nadat Uncle Fletch terugkeerde van de World’s Fair van 1904 had hij genoeg van de verkoop van hamburgers en hield op met zijn café. In april 1906 investeerde hij in de helft van de W.E. Henry Bakery, waarna de zaak werd omgedoopt tot de Henry–Davis Bakery. Gewoon je geld voor zich laten werken ipv hamburgers flippen zal hij gedacht hebben, en gelijk heeft hij.

Is er bewijs voor deze Texaanse legende?

Jawel hoor. Maar is die goed genoeg? Frank X. Tolbert (1912–1984), journalist bij de Dallas Morning News, kreeg van Clint Murchison Jr. (1923–1987), oprichter van de Dallas Cowboys, een foto van het middenpad (midway) van de wereldtentoonstelling met daarop met pijl gemarkeerd “Old Dave’s Hamburger Stand”, vermoedelijk aangebracht door Murchisons grootvader John Murchison, een bankier uit Athens. Helaas is die foto in privé bezit en nooit gevonden ook niet bij de Dallas Morning News. Het was de eerder genoemde Kindree Miller die in de jaren ’70, Frank X. Tolbert vertelde dat “Old Dave” de bijnaam van zijn oom was, en dat hij Fletcher Davis heette. Zonder die tip had Tolbert nooit kunnen achterhalen wie de anonieme “Dave” op de foto van Murchison eigenlijk was.

Een van de sterkste bewijzen is de conclusie van de onderzoekers van het McDonald’s management training center (zeg maar de McDonald’s University) die tijdens een onafhankelijke speurtocht naar de oorsprong van de hamburger in Amerika deze ook heeft teruggevoerd naar de Wereldtentoonstelling van St. Louis in 1904, waar Fletcher Davis hem op de markt verkocht.

Ook het Food Channel geeft Fletcher Davis en Athens, Texas de eer als de thuisbasis van de hamburger. Food Channel kun je ook in Nederland bekijken en ik weet daarom dat hun beweringen vaak met een grote korrel zout geconsumeerd moeten worden en vaak aantoonbaar niet waar zijn, net als AI GPT!

Het enige echte tastbare bewijs komt uit 1950! Het bewijs dat Davis ook daadwerkelijk op de World’s Fair was, lag namelijk tientallen jaren ergens in een la bij de familie Allison. De kleinzoon van Davis, Harvey Allison, vond in de jaren 50 bij het opruimen van zijn opa’s huis een ticketboekje van de World’s Fair van 1904, met daarin de beroemde foto van Davis met zijn snor en zijn pasnummer 5071 erop. Dat boekje is nog altijd het enige tastbare bewijs dat hij daadwerkelijk op de fair aanwezig was en ‘iets’ verkocht.

Omdat deze blog over Texas gaat en het bewijsmateriaal stevig genoeg is voor mij is de eindconclusie dat Davis op zijn minst een van de eerste hamburger verkopers in de VS is geweest, en misschien wel dé eerste. De senaat van Texas heeft in ieder geval de stad Athens, Texas in 2007 officieel uitgeroepen tot de bakermat van de hamburger.